یادداشت هشتاد و چهارم- ساماندهی بافت فرسوده شهر همدان؛ چگونه؟

abuهادی ابوطالبی- دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی عمران(زلزله) و عضو جامعه مشاوران راهبر مهندسان ساختمان(استان همدان)

تحقق روند ایجاد شهر مشارکتی و بالارفتن افزایش تعلق مردم به شهر و محله خود

تاکنون بیش از 698 هکتار بافت فرسوده در همدان شناسایی شده که این وسعت بافت فرسوده حدود 13 درصد از بافت شهري همدان را شامل مي شودو زنگ خطری برای همدان محسوب می شود.

کارشناسان بر این باورند که وجود بافت‌های فرسوده و سکونتگاه‌های غیرمجاز یکی از بیماری‌های شهری است که از لحاظ اقتصادی، اجتماعی، بهداشتی، فرهنگی و امنیتی بسیاری از ناهنجاری‌های را در دل خود نهفته دارد و باید برای حل این گونه معضلات و تامین امنیت جانی شهروندان در مقابل ساخت و سازهای بی‌کیفیت، قدیمی و فرسوده، این مناطق بهسازی و نوسازی شود.

در حال حاضر بحث کمبود زمین از جمله محدودیت‌هایی است که باعث می‌شود طرح‌‌های انبوه‌سازی با مشکل مواجه شود، اما حمایت دولت از ساخت و ساز در بافت‌های فرسوده آن هم به صورت انبوه‌سازی می‌تواند بخشی از مشکل زمین را در شهر‌ها حل کند.

هسته مركزي شهري همدان نيز به عنوان بافت فرسوده محسوب مي شود، بافت فرسوده بر اساس بررسي وي‍ژگي هاي خاصي به اين عنوان ياد مي شود که باید مورد توجه بیشتر مسئولین قرار گیرد.

گرفتاري هایی كه در بحث بافت فرسوده داريم اين است كه مي بايست دوستان ما در شوراي شهر و شهرداري تسهيلات بيشتري در مورد بخشودگي عوارض در اين مناطق براي سازندگان اين نواحي داشته باشند.

با این تفاسیر آنچه مسلم است اینکه طرح‌های ساماندهی بافت فرسوده در زمره طرح‌های تفصیلی ویژه‌ای است که باید براساس واقعیت‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ساکنان این نوع بافت انجام گیرد و اینکه تا چه حد می‌توان مردم را در برنامه‌ریزی و تهیه طرح‌ها مشارکت داد به ظرفیت مردم در تصمیم‌سازی در خصوص مسائل و مشکلات بافت مورد نظر بر می‌گردد.

نقش برنامه ریزان شهری سازماندهی فضایی شهرها به منظور تخصیص بهینه زمین و زیرساخت ها به انواع کاربری هاست. درواقع سؤال اصلی این است که تخصیص زمین به انواع کاربری ها چگونه صورت می گیرد و نیز نحوه این تخصیص فضایی چگونه تعیین می شود.؟

برنامه ریزی شهری از طریق ساماندهی مکانیابی کانون های صنعتی آلوده کننده و نیز ساماندهی نحوه استقرار کانون های جمعیت و فعالیت و بالاخره طراحی ساختارهای شهری با رویکرد حداقل استفاده از تأسیسات ایجادکننده آلودگی، می تواند به بهبود کیفیت هوا بینجامد.

متأسفانه ضوابط و مقرات شهری در شهرهای واقع در جنوب آسیا دارای سابقه ای در زمینه عدم تخصیص بهینه زمین به انواع کاربری های شهری بوده و آن نیز بر شکل و سیمای شهرها تأثیر نامطلوبی بر جای گذاشته و به تبع آن حتی مؤلفه های بهبود وضعیت اقتصادی و کیفیت هوای شهرها نیز تحت تأثیر قرار گرفته اند.

ملحوظ داشتن نقش نیروهای بازار و مؤلفه عرضه و تقاضا و نیز مدیریت صحیح تخصیص منابع، می تواند نقش بسیار مثبتی در هدایت توسعه اصولی شهر و تقلیل آلودگی هوا داشته باشد به شرط آن که با سایر سیاست های بخشی به ویژه بخش حمل ونقل شهری هماهنگ و همسو شده باشد.

شکل یک شهر و الگوی توزیع جمعیت و تخصیص کاربری زمین در کیفیت هوا و به تبع آن شاخص های بهداشتی شهر، نقش ایفا می کند. ساختار و شکل یک شهر بر موقعیت و مکانیابی کانون های آلاینده، مراکزی که جمعیت بیشترین وقت خود را آنجا سپری می کند، همچنین بر میزان خروجی آلاینده ها (از طریق تأثیری که روی میزان فعالیت مراکز آلاینده دارد) تأثیر می گذارد.

برنامه ریزی شهری دارای چهار هدف اصلی و عمده است:

۱. توسعه، تجهیز و افزایش بازدهی زیرساخت های شهری و تخصیص بهینه زمین با هدف کمک به رشد اقتصادی

۲. مدیریت توسعه فضایی با به حداقل رساندن هزینه های زیرساخت های شهری

۳. حفظ و نگهداری و در عین حال بهبود کیفیت محیط شهری (شامل وضعیت سرانه مسکونی و غیره)

۴. حفاظت محیط طبیعی واقع در پیرامون شهر

راهبردهای مختلفی برای تحقق هر یک از اهداف چهارگانه فوق وجود دارد که ممکن است حتی در تقابل با یکدیگر نیز باشند. به عنوان مثال توسعه زمین ممکن است در ظاهر امر در تقابل با هدف شماره چهار یعنی حفاظت از محیط زیست باشد.

مسئله تحقق اهداف چهارگانه برنامه ریزی شهری با این واقعیت آمیخته شده که برنامه ریزان به طور غیرمستقیم می توانند روی شکل و ساختار شهری تأثیر بگذارند که از آن جمله می توان به قوانین کاربری زمین، سرمایه گذاری اولیه در ساختارهای شهری و مالیات بندی اشاره کرد. البته برای حصول به یک نتیجه مطلوب راه حل های مذکور بایستی کاملاً هماهنگ و همسو باشند. البته در عمل، تغییر، فروپاشی یا تغییر حساسیت های قضایی و تغییر یا لغو مقررات کنترل و نظارتی، اجرای آنها را با مشکلات عدیده ای مواجه می سازد.

هر چه تعداد تشکل‌های مردمی برای حل مسائل شهری بیشتر باشد حاکی از تحقق روند شهر مشارکتی و بالارفتن افزایش تعلق مردم به شهر و محله خود است و هر چه مشارکت مردم در اداره شهر و محله خود بالاتر باشد، شهر بسیار سریع‌تر از آنچه فکر می‌شود، از درون توسعه می‌یابد. بنابراین‌ می‌توان این شاخص را به‌عنوان یکی از شاخص توسعه درونی شهر در نظر گرفت.

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

#fc3424 #5835a1 #1975f2 #2fc86b #feduc9 #eef11045 #140114115157